أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
65
آثار الباقيه ( فارسى )
چنان كه مادر بلقيس را هم از پريان مىدانند و دربارهى عبد اللّه بن هلال شعبدهباز معتقدند كه او دختر شيطان را خواستگارى كرده و به سخريههايى از همين قبيل نيز بسيار معتقدند كه بسيار هم ميان مردم شهرت دارد . از عمر بن خطاب حكايت كردهاند كه دستهاى را ديد كه دربارهى ذو القرنين گفتگو ميكردند گفت آيا شما را گفتگوى دربارهى مردم كفايت نكرد كه از بشر به فرشتگان تجاوز كرديد . برخى گفتهاند ذو القرنين صعب بن همال حميرى است و اين مطلب را ابن دريد در كتاب وشاح گفته . برخى گفتهاند كه ذو القرنين ابو كرب است كه شمر يرعش بن افريقس حميرى است و از اين جهت چنين ناميده شد كه دو گيسوى او به روى شانهاش بوده و او به مشارق و مغارب زمين رسيد و شمال و جنوب را پيمود و بلاد را فتح كرد و مردم را به زير فرمان خود آورد و يكى از مقاول يمن « 1 » كه اسعد بن ربيعة بن مالك بن صبيح بن عبد اللّه بن زياد بن ياسر بن تنعم حميرى باشد در شعرى كه گفته به ذو القرنين افتخار مىكند . قد كان ذو القرنين قبلى مسلما * ملكا علافى الارض غير معبد فراى مغيب الشمس وقت غروبها * فى عين ذى حماء وثاط خرمد بلغ المشارق و المغارب يبتغى * اسباب ملك من كريم سيد من قبله بلقيس كانت عمتى * حتى تقضى ملكها بالهدهد عقيدهى ابو ريحان دربارهى ذو القرنين نزديكتر بصواب اين است كه از ميان همهى اين گفتهها حق همين قول آخر باشد زيرا اذواء فقط به يمن منسوباند و اذواء كسانى هستند كه نامهاى ايشان از كلمه ذى خالى نيست مانند ، ذى المنار ، ذى الاذعار ، ذى الشناتر ، ذى نواس ، ذى جدن ، ذى يزن و غيره و اخبار ذو القرنين را كه ذكر كردهاند بحكاياتى كه قرآن از او ذكر كرده
--> ( 1 ) - پادشاهان كوچك يمن را مقاول گويند .